प्रधानमंत्री उज्वला योजना मराठीत | Pradhan Mantri Ujwala Yojana in Marathi | PRAKRUT INFO

"स्वच्छ इंधन, बेहतर जीवन" या टॅगलाइनसह, केंद्र सरकारने माननीय पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वात 1 मे २०१६ रोजी "प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजना" (पीएमयूवाय) एक समाजकल्याण योजना सुरू केली.

प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेचे मुख्य बिंदू

• योजनेचे नाव : प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजना
• सुरुवात : १ मे २०१६
• मंत्रालय : पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालय
• मुख्य उद्देश : दारिद्र्य रेषेखालील कुटुंबांना मोफत एलपीजी कनेक्शन प्रदान करणे
• तुम्हाला काय मिळेल : नवीन रिकामा एलपीजी सिलिंडर, प्रेशर रेग्युलेटर, फ्री डीजीसीसी मॅन्युअल, सेफ्टी ट्यूब, फ्री इन्स्टॉलेशन
• इतर हेतू : महिला सशक्तीकरणाला प्रोत्साहन देणे, मुले व महिलांमध्ये अशुद्ध इंधनामुळे होणारे रोग कमी करणे, घरातील आणि बाहेरील हवेचे प्रदूषण कमी करणे
• ध्येय : १० कोटीहून अधिक गरीब कुटुंबांना एलपीजी कनेक्शनचे वितरण
• एकूण बजेट : १६००० कोटी आहे
• आर्थिक मदत : प्रत्येक बीपीएल कुटूंबाला १६०० रुपयांची मदत
• पात्रता : एसईसीसी - २०११ डेटा, प्रधानमंत्री ग्रामीण आवास योजनेचा लाभार्थी, एससी / एसटी आणि इतर गरीब कुटुंब

पंतप्रधान उज्ज्वला योजनेचे उद्दीष्ट

उज्ज्वला योजनेचे मुख्य उद्दीष्ट म्हणजे संपूर्ण भारतभर स्वच्छ इंधनांच्या वापरास प्रोत्साहन देणे आहे. जे कि मोफत एलपीजी कनेक्शन देवून पूर्ण करता येईल. या योजनेच्या अंमलबजावणीतील उद्दीष्टांपैकी एक म्हणजे महिला सक्षमीकरणाला प्रोत्साहन आणि महिलांच्या आरोग्याचे संरक्षण करणे हे सुद्धा आहे. सध्या वापरात असलेल्या अशुद्ध जीवाश्म इंधनांचा वापर कमी करणे आणि शुद्ध इंधनांचा वापर वाढवून प्रदूषण कमी करणे हेदेखील या योजनेचे प्रमुख लक्ष्य आहे.

स्वयंपाक करण्यासाठी वापरल्या जाणार्‍या अशुद्ध जीवाश्म इंधनांमुळे होणारे आजार उज्ज्वला योजनेच्या अंमलबजावणीनंतर कमी होण्याची शक्यता आहे. अशा प्रकारे ही योजना महिला आणि मुलांना निरोगी ठेवण्यास मदत करेल.

प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेसाठी अर्ज

उज्ज्वला योजनेसाठी अर्ज करण्यासाठी विहित केलेला अर्ज जवळच्या एलपीजी वितरण केंद्रावर विनामूल्य मिळू शकतो. अर्जाचा फॉर्म ऑनलाईन डाऊनलोडही केला जाऊ शकतो, त्यानंतर प्रिंट काढून भरून देता येईल.

प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेसाठी अर्ज कसा करावा

योजनेसाठी अर्ज करणे खूप सोपे आहे. इच्छुक उमेदवारांना या योजनेचा लाभ घ्यायचा असेल तर उज्ज्वला योजनेचा अर्ज एलपीजी वितरण केंद्रातून विनामूल्य मिळू शकतो किंवा ऑनलाईन डाऊनलोडही करता येतो. २-पानांच्या अर्जामध्ये मागितलेली सर्व माहिती, जसे की नाव, पत्ता, आधार कार्ड नंबर, जन धन / बँक खाते क्रमांक इत्यादी भरणे आवश्यक आहे.

अर्ज फॉर्ममध्ये अर्जदारास 14.2 किलो गॅस सिलिंडरची आवश्यकता आहे की 5 किलो आहे हे निवडू शकता.

प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेसाठी आवश्यक कागदपत्रांची यादी

या योजनेसाठी आवश्यक असणार्‍या कागदपत्रांची प्रत अर्जासोबत जमा करावी लागेल. आवश्यक कागदपत्रांची यादी खालीलप्रमाणे आहे.

प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेसाठी मुख्य कागदपत्रे

1. पंचायत अधिकारी किंवा नगरपालिका अध्यक्षांनी अधिकृत केलेले बीपीएल प्रमाणपत्र
2. बीपीएल रेशन कार्ड
3. आधार कार्ड / मतदार ओळखपत्र / चालक परवाना
4. पासपोर्ट आकाराचा फोटो
5. बँक खाते पासबुक

प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेसाठी अन्य कागदपत्रे

1. चालक परवाना
2. लीज करार
3. दूरध्वनी, वीज किंवा पाण्याचे बिल
4. पासपोर्टची प्रत
5. राजपत्रित अधिका-याने सत्यापन केलेले ओळखपत्र
6. रेशन कार्ड
7. जागा वाटप / ताबा घेण्याचे पत्र
8. गृहनिर्माण दस्तऐवज
9. एलआयसी धोरण
10. बँक / क्रेडिट कार्ड स्टेटमेंट

वर नमूद केलेली सर्व कागदपत्रे अर्ज अर्जात जोडण्याची गरज नाही. याबद्दल अचूक माहितीसाठी आपल्या जवळच्या एलपीजी वितरण केंद्राशी संपर्क साधा.

प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेसाठी पात्रता

प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेसाठी इच्छुक असलेल्या लोकांना या योजनेसाठी पात्र असणे आवश्यक आहे. जो अर्जदार पात्र आढळला नाही त्यांना गॅस कनेक्शन दिले जाणार नाही. 

पात्रतेचे मुख्य मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत.

• अर्जदाराने दिलेली सर्व माहिती एसईसीसी -2011 च्या डेटामध्ये विलीन केली जाईल आणि त्यानंतरच अर्जदार योजनेसाठी पात्र आहे की नाही याचा निर्णय घेतला जाईल.
• अर्जदाराचे वय 18 वर्षे किंवा त्यापेक्षा मोठे असणे आवश्यक आहे
• अर्जदार ही बीपीएल कुटुंबातील एक महिला असणे आवश्यक आहे, पुरुष या योजनेसाठी अर्ज करू शकत नाहीत.
• अर्जदाराच्या घरात आधीपासून कोणाच्याही नावाने एलपीजी कनेक्शन असू नये.
• अर्जदाराकडे बीपीएल प्रमाणपत्र किंवा बीपीएल रेशन कार्ड असणे आवश्यक आहे
• अर्जदाराने अर्जाद्वारे दिलेल्या सर्व माहिती बरोबर असाव्यात.

या योजनेसाठी पात्र बीपीएल कुटुंबांची यादी राज्य सरकार आणि केंद्रशासित प्रदेशांच्या मदतीने तयार केली जाईल. तेल व्यापार कंपन्या एसईसीसी -2011 डेटाबेससह या योजनेसाठी अर्ज केलेल्या सर्व ग्रामीण अर्जदारांच्या माहितीशी जुळतील आणि त्यानंतरच गॅस कनेक्शन प्रदान करतील.

प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेचे बजेट आणि वित्तपुरवठा

सुरुवातीला, भारत सरकारने 3 वर्षांसाठी असलेल्या योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी एकूण 8000 कोटी बजेट केले होते. परंतु आता या अर्थसंकल्पात 12800 कोटी रुपयांची वाढ करण्यात आली असून 3 कोटी नवीन लाभार्थ्यांनाही या योजनेंतर्गत सामावून घेण्यात आले आहे.

एलपीजी अनुदानात बचत झालेल्या पैशातून या योजनेचा निधी किंवा योजनेवरील खर्च झालेली रक्कम असेल. जानेवारी २०१४ मध्ये भारत सरकारने सुरू केलेल्या “गेट-इट-अप” मोहिमेअंतर्गत सुमारे १.१३ कोटी लोकांनी आतापर्यंत एलपीजी अनुदान सोडले आहे आणि बाजार भावाने एलपीजी सिलिंडर खरेदी करत आहेत. उज्ज्वला योजनेसाठी वापरल्या जाणार्‍या अभियानामधून आतापर्यंत हजारो कोटी रुपयांची बचत झाली आहे.

प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेतून आर्थिक मदत

या योजनेंतर्गत भारत सरकार गॅस कनेक्शन खरेदी करण्यासाठी प्रत्येक पात्र बीपीएल कुटुंबाला 1600 रुपये आर्थिक मदत देईल. स्टोव्ह खरेदी करण्यासाठी आणि पहिल्यांदा सिलिंडर भरण्यासाठी झालेल्या खर्चाची भरपाई करण्यासाठी बीपीएल कुटुंबांना भारत सरकार हप्त्यांच्या सुविधासुद्धा देईल.

प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेची अंमलबजावणी

भारत सरकारच्या पेट्रोलियम व नैसर्गिक वायू मंत्रालयाच्या अंतर्गत ही योजना राबविली जाईल. इतिहासातील पेट्रोलियम मंत्रालयाची ही पहिलीच योजना आहे, ज्याचा फायदा कोट्यावधी गरीब कुटुंबातील महिलांना होईल. मूलभूत स्तरावर ही योजना तेल व्यापार करणाऱ्या कंपन्यांमार्फत राबविली जाईल. या योजनेंतर्गत दारिद्र्य रेषेखालील ग्रामीण आणि शहरी भागात राहणाऱ्या कुटुंबांना मोफत एलपीजी गॅस कनेक्शन दिले जाईल.

माहितीचा मुख्य स्त्रोत : https://www.india.gov.in/spotlight/pradhan-mantri-ujjwala-yojana#tab=tab-6